De week van Ralph-11: Vertrouwen in de lokale politiek

Deze week hadden we een ouderwets lange commissie Bestuur, met onder andere discussies over handhaving en een verbod op lachgas. Daarover in een latere editie meer, deze keer wil ik aandacht besteden aan de discussienotitie over het versterken van de lokale democratie. Op de agenda gezet door de PvdA, D66 en de SP. Een belangrijk thema, maar wel een onderwerp waarbij de gedachte was dat meer ook altijd beter is. Daar keken wij als Bossche VVD toch iets genuanceerder tegenaan.

Probleemanalyse

Ja, de democratie staat onder druk. Dat is geen Bosch probleem, maar iets dat we ook op landelijk en internationaal niveau zien. Door versnippering van het politieke landschap, populisme dat achter iedere tegenwerping aanloopt en nepnieuws worden de al bestaande opgaven alleen maar versterkt. Want het is niet voor iedereen even makkelijk om de weg naar instrumenten van raad te vinden. Daarbij schort het wat ons betreft aan twee kanten: cultuur en instrumenten.

Cultuur

Op het gebied van cultuur zien we een aantal elementen die het vertrouwen in de lokale democratie raken. Zo zien we soms dat iemand een motie met een interessante titel indient, terwijl de inhoud van de motie of overbodig is omdat we het al doen of iets anders vraagt dan de titel doet vermoeden. De motie krijgt dan waarschijnlijk weinig steun. Maar op de social media wordt alleen de titel genoemd en spreekt de indienende partij de verbazing uit dat er geen steun komt. Dat komt dan vreemd over bij kiezers, terwijl er door het onvolledig zijn in de informatie een verkeerd beeld ontstaat. Dat draagt niet bij in het vertrouwen van mensen in de lokale democratie.

Daarnaast constateren wij dat het voor politici lastiger is om ook bij een ongewenste positie uitleg te geven over waar je voor staat. Als mensen een pleidooi houden en jouw partij staat daar anders in, dan moet je gewoon uit kunnen leggen waarom je een andere afweging maakt. Dat maakt het voor de betrokken burger niet leuker, maar hopelijk wel beter te begrijpen. Dat vraagt iets van beide kanten. Van de politicus om ergens voor te staan en dat te kunnen onderbouwen, maar ook van de burger om open te staan voor die uitleg. Ook ik merk weleens dat als je met argumenten aangeeft waarom je een bepaalde positie inneemt, dat burgers alsnog allerlei motieven aan je toedichten die gewoon niet kloppen. Vertrouwen in de politiek vraagt dus werk van twee kanten.

Instrumentarium

Het andere element is de instrumenten waarop burgers de besluitvorming kunnen beïnvloeden. Dat gaat dus niet over participatie, want dat is het proces in de voorbereiding. Besluitvorming is een los proces met eigen regels en instrumenten. Waar bijvoorbeeld ook de Gemeentewet (wie mag wanneer het woord voeren) en de Wet op de Ruimtelijke Ordening (inspraakrecht) een rol spelen.

De initiatiefnemers kwamen daar met voorstellen over een burgerberaad (een willekeurig geselecteerde groep mensen die voor een bepaalde periode punten kan agenderen), een burgeramendement (een burger kan een wijzigingsvoorstel aan de raad voorleggen), een hoorzitting voor nieuwe wethouders, een burgerinitiatief en right to challenge.

Het burgerinitiatief is een bestaand middel waarbij inwoners een onderwerp op de agenda van de raad kunnen zetten, waarna de raad er over gaat debatteren. Er is al onderzoek gedaan hoe dit instrument en de bekendheid verbeterd kan worden en dat moeten we ook zeker beter gaan inzetten. Ook Right to Challenge bestaat al, het wil in het kort zeggen dat mensen een taak van de gemeente over kunnen nemen als zij denken dat zij het beter kunnen doen. Dit stimuleert innovatie en de betrokkenheid van mensen bij hun eigen omgeving.

Een burgerberaad en burgeramendement zijn uitbreidingen van bestaande instrumenten, waarbij onduidelijk is welk probleem ze nu oplossen. Voor het burgerberaad zou het idee zijn dat er willekeurig mensen worden gekozen voor een periode van een anderhalf jaar waarin zij zaken kunnen agenderen voor de raad. Feitelijk is de gemeenteraad al een groep mensen die de burger vertegenwoordigd en actuele onderwerpen op de agenda zet, daar een nieuw gremium voor oprichten wil eigenlijk zeggen dat de initiatiefnemers aangeven dat zij niet in staat zijn om de signalen uit de samenleving op te halen. Het burgeramendement biedt mensen de kans om een wijzigingsvoorstel op een raadsvoorstel op de raadsagenda te zetten. Maar als de raad na alle contactmomenten met iemand tot de conclusie komt dat een wijziging geen verbetering met zich meebrengt of geen kans van slagen heeft, wat is dan de toegevoegde waarde dat een burger dat wijzigingsvoorstel alsnog mag doen? Het betrekt geen nieuwe mensen en het zorgt er voor dat hoger opgeleiden meer voor elkaar kunnen krijgen dan anderen omdat zij de techniek van een amendement wellicht beter snappen.

Conclusie

Ook het referendum kwam uiteraard voorbij, want die mag natuurlijk niet ontbreken in een document dat als doel heeft de rol van de raad te verzwakken in een nobele poging om de lokale democratie te versterken.

De lokale democratie versterk je door open en eerlijk te zijn in wat je doet en door een gedegen afweging van belangen te maken. Het maar blijven toevoegen van instrumenten die keuzes weghalen bij de gekozen volksvertegenwoordiging is geen route die de VVD kiest.

Geen reacties op “De week van Ralph-11: Vertrouwen in de lokale politiek”

Geef een reactie:

Naam (vereist):
Email (vertrouwelijk) (vereist):
Website:
Reactie (vereist):