De week van Ralph-7: Participatie, wat bedoelen we daarmee?

Participatie is een belangrijke term in de relatie tussen overheid en de burger. In welke mate kan de bewoner meepraten, meedenken en meebeslissen over onderwerpen die de bewoner aan het hart gaan? Tegelijkertijd is participatie een term waar van alles onder valt en waarbij het dan ook lastig is om er één uitspraak over te doen. De afgelopen week mocht ik in de commissie Bestuur hierover in discussie met de collega’s.

Wat is participatie?

Participatie komt in veel verschillende vormen voor, mensen gaan stemmen, mensen nemen deel aan de samenleving, hebben oog voor hun omgeving en laten zich horen over ruimtelijke plannen in de eigen omgeving. Er zit dus veel verschil tussen, je kunt het vrijwilliger zijn niet vergelijken met het meepraten over een bestemmingsplan, en toch is het allebei participatie.

In de commissievergadering bleek dat het vooral gaat om de participatie in ruimtelijke projecten en beleidsplannen. Maar naast het afkaderen van de term participatie is het ook van belang om verschillende typen projecten en fases uit elkaar te halen.

Sommige collega’s stelden dat iedere ontwikkeling met een blanco blad begint met een gesprek met de omgeving. Een stelling waar ik tegenin ging, omdat iemand die een stuk grond eerst zelf mag bedenken wat hij of zij met die grond wil doen. Daarna kan die eigenaar het gesprek aan gaan met de omgeving. Maar het zou vreemd zijn als iemand die een stal heeft en die wil laten slopen nog geen idee mag hebben over wat hij met die grond wil doen. Dat iedereen uit de omgeving zou mogen bepalen wat er met jouw grond gebeurt. Nee, de eigenaar kan zelf bedenken dat hij er woningen wil bouwen en gaat dan met de omgeving in gesprek over aantallen, hoogte, groen en verkeer.

Daar staat tegenover dat een gebiedsvisie op bijvoorbeeld Station-Oost of de Bossche Stadsdelta prima met een blanco vel kan beginnen waar belanghebbenden hun wensen en dromen kunnen uiten. In dat soort processen ben je met een andere manier van participeren bezig dan met een concreet en relatief klein plan als de aanpassing van het bestemmingsplan en het bouwvlak op een perceel.

Het doel van participeren en verschillende fases

Je kunt dus niet alles van participatie onder één zin vastpakken, omdat het doel of de fase van participeren kan verschillen. Ongeacht de inhoud moet voor iedereen helder zijn wat het doel van participatie is en in welke fase de ontwikkeling zit. Is het een gedachteschets? Is het een uitgewerkt plan? Of heeft de gemeenteraad al kaders vastgesteld waarbinnen gewerkt moet worden? Afhankelijk van het antwoord op die vragen kun je het participatieproces in gaan richten en gaan communiceren.

Goede communicatie is altijd van belang, maar zeker in een participatieproces. Als er bijvoorbeeld al een raadsuitspraak ligt dat er op een bepaald gebied een bedrijventerrein komt, dan is de vraag of het bedrijven of woningen worden geen onderdeel meer van de participatie, die fase is dan namelijk al afgerond. Wel kunnen omwonenden dan uiteraard meepraten over het type bedrijven, de verkeersafwikkeling en andere inrichtingsvraagstukken. Kortom, de gemeente of de ontwikkelaar moeten duidelijk maken in welke fase van ontwikkeling het proces zit en waar de belanghebbenden het nog over kunnen hebben.

Soms is de beleving dat participatie als doel heeft om tot 100% draagvlak te komen. Maar dat is niet zo en ook niet haalbaar. Bij een ontwikkeling kunnen belangen met elkaar botsen. Uiteraard is het erg gewenst als de initiatiefnemer en de omgeving samen enthousiast zijn over een plan of dat de initiatiefnemer de ergste zorgen weg kan nemen door aanpassingen in het plan te doen. Maar dat is niet bij iedere ontwikkeling mogelijk. In dat geval is participatie en inspraak wel van belang om alle belangen goed in beeld te hebben zodat er een belangenafweging gemaakt kan worden. Een rol die de gemeenteraad nog weleens wil veronachtzamen.

Het wegen van belangen

In Nederland kennen wij een vertegenwoordigende democratie, ook op lokaal niveau, waarbij we iedere vier jaar mensen kiezen die ons vertegenwoordigen om besluiten te nemen in het algemene belang van onze gemeente. De gemeenteraad doet dat onder andere op basis van voorstellen waar de belanghebbenden ook via een formele inspraak op kunnen reageren. Op die manier kan de raad een afweging van verschillende belangen maken en beargumenteerd bepalen welk belang zwaarder weegt dan het andere.

Die rol voor de gemeenteraad wordt helaas steeds vaker ondergraven door de raad zelf. Soms lijkt het alsof participatie heilig is en altijd draait om instemming door de burger. Hebben er mensen bezwaren tegen een plan dan is er gelijk geen draagvlak meer en moet de uitslag altijd negatief zijn op het voorstel.

Aan die manier van politiek bedrijven werkt de Bossche VVD niet mee. Wij staan voor een open en duidelijk participatieproces bij voorstellen, zodat de belangen in beeld komen. Dat bezwaren in het voortraject al onderling opgelost worden juichen wij toe en over de bezwaren die blijven maken wij een afweging. Daarbij houden wij rekening met het algemeen belang en houden we er ook rekening mee dat je voorstanders vaak niet hoort. Op die manier ben je een betrouwbare overheid, je neemt niet altijd beslissingen waar iedereen blij mee is, maar je laat in ieder geval wel zien waarom je keuzes maakt en dat je waakt over het algemene belang.

Een politiek waarbij je achter iedere negatieve reactie aanloopt maakt de overheid onbetrouwbaar en slecht te volgen. Opgaves als de energietransitie en woningbouw zijn voor iedereen belangrijk en je zoekt naar locaties waar de belangen tegen die plek zo klein mogelijk zijn en niet opwegen tegen een locatie elders. Je kunt bijvoorbeeld niet voor meer woningbouw zijn, tegen elke locatie voor woningbouw stemmen omdat er iemand de ontwikkeling niet ziet zitten en vervolgens het college er op aanspreken dat te weinig gebouwd wordt. En toch komen sommige collega’s daar aardig dicht bij in de buurt. Een ontwikkeling waar wij als VVD dus niet aan meedoen.

Geen reacties op “De week van Ralph-7: Participatie, wat bedoelen we daarmee?”

Geef een reactie:

Naam (vereist):
Email (vertrouwelijk) (vereist):
Website:
Reactie (vereist):